„Odwrócony VAT” w usługach budowlanych

 

            Od 1 stycznia 2017 roku wchodzi zasada stosowania „odwrotnego obciążenia” przy świadczeniu usług budowlanych.

Na czym polega „odwrotne obciążenie”?

Najkrócej mówiąc, zasada „odwrotnego obciążenia” polega na przerzuceniu obowiązku rozliczania podatku VAT z wykonawcy usługi na nabywcę usługi. Faktura wystawiona przez wykonawcę usługi nie zawiera danych dotyczących:

·         stawki podatku,

·         sumy wartości sprzedaży netto,

·         kwoty podatku.

Zamiast tego powinna ona zawierać wyrazy "odwrotne obciążenie”.

Czego dotyczy?

Od 1 stycznia 2017 roku zasada „odwrotnego obciążenia” dotyczy większości usług budowlanych. Wszystkie te usługi, których dotyczy zostały wyszczególnione w załączniku do ustawy. Zamieściłem go na końcu tego tekstu. 

Kto go stosuje?

            Podatnikami zobowiązanymi do stosowania metody „odwrotnego obciążenia” są wykonawca i nabywca usługi, jeżeli:

- obie strony są podatnikami VAT

- wykonawca usługi jest podwykonawcą odbiorcy usługi.

            Naturalnym jest, że nasuwa się w tym miejscu pytanie ”a kto to jest ten podwykonawca?”. No i bardzo niedobrze, że się nasuwa. Bo na tak zadane pytanie Ministerstwo Finansów odpowiedziało, że WYDAJE MU SIĘ (!), że podwykonawca, to taki podmiot, który świadczy usługi na rzecz wykonawcy!

            Opuszczając więc ręce i idąc tym tropem należy przyjąć, że każdy podwykonawca każdemu podwykonawcy i każdy podwykonawca głównemu wykonawcy powinien wystawić fakturę z „odwrotnym obciążeniem”. Dopiero generalny (główny) wykonawca wystawi inwestorowi fakturę z normalnym VATem.

Czy coś traci na tym podwykonawca?

            Na pierwszy rzut oka wydaje się, że nie. Jednak jeżeli sprawę przeanalizować szerzej i przywołać inne, wchodzące również od 1 stycznia 2017 roku zmiany w podatkach, prawdopodobnie straci sporo.

            Dotychczas, w celu wykonania usługi budowlanej podwykonawca kupował materiały budowlane, płacił sprzedawcy tych materiałów Vat i odliczał go sobie na bieżąco. Wystawiał fakturę nabywcy usługi, a różnicę Vat odprowadzał do urzędu skarbowego. Było normalnie.

            Teraz, od zakupionych materiałów budowlanych do wykonania usługi również zapłaci Vat ich sprzedawcy, ale go sobie na bieżąco nie odliczy. Bo nie będzie miał przecież od czego. Wystawiane przez niego faktury nie zawierają podatku Vat. Będzie więc musiał wystąpić o jego zwrot. Zwrot może nastąpić po 60 dniach od złożenia deklaracji Vat za dany okres. Ale to teoria. Bo jeżeli kupi coś w połowie marca, to deklarację za marzec składa do 25 kwietnia, więc zwrot dostanie do 25 czerwca. Wychodzi około 100 dni.

            A teraz najważniejsze! Od 1 stycznia 2017 roku wszedł również przepis, który pozwala Urzędom Skarbowym badać w ramach czynności sprawdzających przy zwrocie VAT faktury nie tylko u tego, kto żądającemu zwrotu te faktury wystawił, ale również u wszystkich poprzednich kontrahentów, którzy też mieli poprzednich kontrahentów, którzy mieli poprzednich kontrahentów. I w związku z koniecznością takiego zbadania, praktycznie dowolnie przedłużać termin zwrotu VAT. Należy więc sądzić, że będzie się to ciągnęło w nieskończoność. I o ile na koniec 2015 roku „zaległości” w zwrocie VAT były na poziomie 500 mln zł, to podano oficjalnie, że na koniec 2016 roku było to już 3 mld zł, a Ministerstwo Finansów szacuje, że na koniec 2017 roku będzie to około 9 mld zł. I jest to logiczne, bo to jest te 9 mld, którymi można obracać na potrzeby budżetu, a których nie ma skąd na bieżąco wziąć.

Czy będą sankcje za źle wystawioną fakturę?

            W zasadzie pytanie nie powinno brzmieć „czy”, tylko jakie i kiedy będą te sankcje, bo jest oczywiste, że będą.

            Najpierw „kiedy”. Wtedy, gdy wykonawca takiej usługi się pomyli. To wydaje się w naszych warunkach oczywiste, choć za przypadkowe pomyłki nie powinno być przecież kar. Ale będą. Będą również wtedy, gdy wykonawca usługi będzie przekonany, że wystawił fakturę głównemu wykonawcy, alenastępnie okaże się, że ten „skonsumował” usługę dla siebie, albo nie wystawił dalej faktury VAT. Lub też okaże się, że podwykonawca (zdaniem Urzędu Skarbowego) nie dochował staranności w doborze kontrahenta, bo ten nie wystawił dalej faktury bądź nie rozliczył podatku. I nie ma znaczenia, że do takiej weryfikacji nie udostępniono mu żadnych narzędzi.

            Jakie to będą sankcje? Po pierwsze od 1 stycznia 2017 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego będzie mógł na podstawie własnego przekonania wykreślić podatnika z rejestru podatników VAT nie powiadamiając go nawet o tym. A przecież jak ktoś nie jest podatnikiem VAT (bo go wykreślono), to mu żaden zwrot Vat (o który występował) nie przysługuje. Więc będzie to kara w wysokości 100% VAT. Jak również Naczelnik będzie mógł nałożyć na niego dodatkowy obowiązek dopłaty 30% nie wpłaconego lub nienależnie odliczonego podatku VAT.

Czy jest sposób na obejście tych przepisów?

            Na dzień dzisiejszy wydaje się, że tak. Ale ta luka z której można dziś skorzystać wynika przede wszystkim z niestaranności w przygotowaniu ustawy, więc należy się spodziewać, że to zostanie szybko uszczelnione.

            Wystarczy przecież wykonanie usługi „podzielić” na dwie faktury. Na jednej sprzedać nabywcy usługi zakupione materiały budowlane po wysokiej cenie, a następnie wystawić fakturę na drobną kwotę na wykonanie usługi z „jego” materiałów. Przy czym należy założyć, że takie działanie będzie próbował zakwestionować urzędnik.

           

            Po napisaniu tego tekstu przyszło mi do głowy, że w prosty sposób mógłbym przecież uczynnić ten świat szczęśliwszym. Ale zaraz po tym przypomniało mi się, że istnieje Kodeks Karny ;) 

Wojciech Kornak

Dnia 7 stycznia 2017 roku

WYKAZ USŁUG BUDOWLANYCH PODLEGAJĄCYCH

„ODWROTNEMU OBCIĄŻENIU”

 

Poz.

Symbol PKWiU

Nazwa usługi (grupy usług)

1

bez względu na symbol PKWiU

Usługi w zakresie przenoszenia uprawnień do emisji gazów cieplarnianych, o których mowa w ustawie z dnia 12 czerwca 2015 r. o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (Dz. U. poz. 1223 oraz z 2016 r. poz. 266, 542 i 1579)

2

41.00.30.0

Roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych (prace związane z budową nowych budynków, przebudową lub remontem istniejących budynków)

3

41.00.40.0

Roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków niemieszkalnych (prace związane z budową nowych budynków, przebudową lub remontem istniejących budynków)

4

42.11.20.0

Roboty ogólnobudowlane związane z budową autostrad, dróg, ulic i innych dróg dla pojazdów i pieszych oraz budową pasów startowych

5

42.12.20.0

Roboty ogólnobudowlane związane z budową dróg szynowych i kolei podziemnej

6

42.13.20.0

Roboty ogólnobudowlane związane z budową mostów i tuneli

7

42.21.21.0

Roboty ogólnobudowlane związane z budową rurociągów przesyłowych

8

42.21.22.0

Roboty ogólnobudowlane związane z budową sieci rozdzielczych, włączając prace pomocnicze

9

42.21.23.0

Roboty ogólnobudowlane związane z budową systemów irygacyjnych (kanałów), magistrali i linii wodociągowych, obiektów do uzdatniania wody i oczyszczania ścieków oraz stacji pomp

10

42.21.24.0

Roboty związane z wierceniem studni i ujęć wodnych oraz instalowaniem zbiorników septycznych

11

42.22.21.0

Roboty ogólnobudowlane związane z budową przesyłowych linii telekomunikacyjnych i elektroenergetycznych

12

42.22.22.0

Roboty ogólnobudowlane związane z budową rozdzielczych linii telekomunikacyjnych i elektroenergetycznych

13

42.22.23.0

Roboty ogólnobudowlane związane z budową elektrowni

14

42.91.20.0

Roboty ogólnobudowlane związane z budową nabrzeży, portów, tam, śluz i związanych z nimi obiektów hydrotechnicznych

15

42.99.21.0

Roboty ogólnobudowlane związane z budową obiektów produkcyjnych i górniczych

16

42.99.22.0

Roboty ogólnobudowlane związane z budową stadionów i boisk sportowych

17

42.99.29.0

Roboty ogólnobudowlane związane z budową pozostałych obiektów inżynierii lądowej i wodnej, gdzie indziej niesklasyfikowane

18

43.11.10.0

Roboty związane z rozbiórką i burzeniem obiektów budowlanych

19

43.12.11.0

Roboty związane z przygotowaniem terenu pod budowę, 
z wyłączeniem robót ziemnych

20

43.12.12.0

Roboty ziemne: roboty związane z kopaniem rowów i wykopów oraz przemieszczaniem ziemi

21

43.13.10.0

Roboty związane z wykonywaniem wykopów i wierceń geologiczno-inżynierskich

22

43.21.10.1

Roboty związane z wykonywaniem instalacji elektrycznych służących bezpieczeństwu

23

43.21.10.2

Roboty związane z wykonywaniem pozostałych instalacji elektrycznych

24

43.22.11.0

Roboty związane z wykonywaniem instalacji wodno-kanalizacyjnych i odwadniających

25

43.22.12.0

Roboty związane z wykonywaniem instalacji cieplnych, wentylacyjnych i klimatyzacyjnych

26

43.22.20.0

Roboty związane z wykonywaniem instalacji gazowych

27

43.29.11.0

Roboty związane z zakładaniem izolacji

28

43.29.12.0

Roboty związane z zakładaniem ogrodzeń

29

43.29.19.0

Pozostałe roboty instalacyjne, gdzie indziej niesklasyfikowane

30

43.31.10.0

Roboty tynkarskie

31

43.32.10.0

Roboty instalacyjne stolarki budowlanej

32

43.33.10.0

Roboty związane z wykładaniem posadzek i oblicowywaniem ścian

33

43.33.21.0

Roboty związane z wykładaniem podłóg i ścian lastryko, marmurem, granitem lub łupkiem

34

43.33.29.0

Pozostałe roboty związane z wykładaniem podłóg i ścian (włączając tapetowanie), gdzie indziej niesklasyfikowane

35

43.34.10.0

Roboty malarskie

36

43.34.20.0

Roboty szklarskie

37

43.39.11.0

Roboty związane z wykonywaniem elementów dekoracyjnych

38

43.39.19.0

Roboty związane z wykonywaniem pozostałych wykończeniowych robót budowlanych, gdzie indziej niesklasyfikowanych

39

43.91.11.0

Roboty związane z wykonywaniem konstrukcji dachowych

40

43.91.19.0

Roboty związane z wykonywaniem pozostałych prac dekarskich

41

43.99.10.0

Roboty związane z zakładaniem izolacji przeciwwilgociowych i wodochronnych

42

43.99.20.0

Roboty związane z montowaniem i demontowaniem rusztowań

43

43.99.30.0

Roboty związane z fundamentowaniem, włączając wbijanie pali

44

43.99.40.0

Roboty betoniarskie

45

43.99.50.0

Roboty związane ze wznoszeniem konstrukcji stalowych

46

43.99.60.0

Roboty związane ze wznoszeniem konstrukcji z cegieł i kamienia

47

43.99.70.0

Roboty związane z montażem i wznoszeniem konstrukcji z elementów prefabrykowanych

48

43.99.90.0

Roboty związane z wykonywaniem pozostałych specjalistycznych robót budowlanych, gdzie indziej niesklasyfikowanych